OudeMuizenissen
Heedendaagsch Taalgebruyk
HuurMuis

 

Hipsterworld revisited

 

Dat de tot het neoliberalisme bekeerde duivel steevast op de grote hoop schijt, weet ieder zinnig mens allang. Maar in tijden waarin de fiscus zich voor schimmige miljardenbonanza’s voor multinationals schadeloos stelt door een klopjacht op minderbedeelden die een grijpstuiver aan kinderopvangtoeslag ontvangen, kan het geen kwaad deze boodschap af en toe te herhalen. Bij voorkeur vergezeld van een recept om wat tegen dit onrecht te doen.

Nadat deug-evangelist Rutger Bregman onlangs weer eens de voorpagina had gehaald door publiekelijk de klimaatcrisis te omarmen (welkom aan boord, Rutger!), kon zijn generatiegenoot, geestverwant en collega-baarddrager Philip Huff niet achterblijven. De NRC stelde andermaal genereus anderhalve pagina ter beschikking voor diens pleidooi voor vermogensherverdeling, onder de prikkelende titel ‘Geef alle 25-jarigen een ton startkapitaal’.

De timing was helaas ongelukkig. De dagen daarop klapten de kunstmatig tot ongekende hoogte opgestuwde beurskoersen als een kaartenhuis in elkaar, alsof de Rode Garde op het punt stond Wall Street te bestormen. De oorzaak: een - laten we het beestje bij z’n naam noemen - griepepidemie in China. Een nare griep weliswaar, niet in de laatste plaats voor de Chinezen zelf, die ook in vooralsnog nagenoeg virusvrije contreien hun leven niet zeker zijn. Maar aan de paniekreacties te oordelen, was de griep die in de nadagen van de Eerste Wereldoorlog over de continenten waarde (minstens 25 miljoen doden) er kinderspel bij vergeleken.

 

Piketty

Terug naar onze vriend Huff, die hier natuurlijk niets aan kan doen. Meneer Huff vindt dat de welvaart oneerlijk verdeeld is in de wereld - iets waar geen speld tussen valt te krijgen. Om deze stelling kracht bij te zetten, leunt hij stevig op de beroemde Franse econoom Piketty. Daar maakt hij overigens allesbehalve een geheim van, in tegenstelling tot sommige andere illustere intellectuelen, tot en met een enkele rector magnificus aan toe. Dat pleit alvast voor de heer Huff.

Nu worstel ik met de handicap dat ik het laatste boek van de heer Piketty niet heb gelezen. Zijn eerste bestseller trouwens evenmin. Die staat wel al geruime tijd op mijn to-dolijst, maar laat ik eerlijk zijn: ik heb het niet zo op vertalingen, en 800 pagina’s Frans wordt me te bar. Ik moet me dus behelpen met de samenvatting van de heer Huff, die maar anderhalve krantenpagina tot zijn beschikking had, en met het werk van een andere discipel: Winners take all van Anand Giridharadas. Ik troost me maar met de gedachte dat het origineel bij meer mensen ongelezen in de boekenkast zal staan, geflankeerd door de bijbel en de verzamelde werken van Shakespeare, Mulisch en last but not least Bregman.

In grote lijnen is de redenering als volgt. Ook in Europa is de welvaartsverdeling hartstikke scheef, in het algemeen en meer specifiek - een stokpaardje van de heer Huff - tussen generaties. Als remedie bepleiten Piketty en in zijn kielzog Huff iedere vijfentwintigjarige een ton cadeau te geven. Daarmee kan deze bijvoorbeeld zijn of haar studieschuld aflossen, een bedrijf beginnen of - eindelijk - een huis kopen. Dat geld moet natuurlijk ergens vandaan komen. Beide heren willen deze ‘sociale erfenis’ bekostigen uit een vermogensheffing, die kan oplopen tot 90 procent bij vermogens van dik een miljard of meer.

 

Praktische bezwaren

Zelf zie ik toch wel wat praktische bezwaren, die ingrijpender zijn dan de principiële mitsen en maren die de auteur zelf in het voorbijgaan wegwuift. Uit de losse pols geschat, vieren ieder jaar zo’n 200 à 250.000 mensen in Nederland hun vijfentwintigste verjaardag. Dan heb je het jaarlijks over een lieve som van 20 tot 25 miljard. Stel dat je iemand met tien miljard op de bank klemrijdt voor-ie met centen en al de wijk naar een belastingparadijs neemt, dan heb je al bijna de helft van de buit binnen. Maar dat is eenmalig, want het jaar daarop heeft hij of zij nog ‘maar’ één miljard over. En bovendien valt de voormalige multimiljardair dan conform het belastingregime van Piketty in een lagere schijf. Maar evengoed staan er wel weer een paar honderdduizend vijfentwintigjarigen op de stoep die graag willen cashen.

De vraag is dus of beide heren zich niet rijk rekenen. Temeer omdat het gemiddeld vermogen waarop Huff, en wellicht bij verstek ook Piketty, z’n rekensommetjes baseert, ook zonder beurskrach rijkelijk aan de optimistische kant lijkt. Huff gaat uit van een gemiddeld vermogen van 165.000 euro, zo te zien per persoon. Het CBS komt voor 2017 niet verder dan ruim 28.000 euro aan bezittingen minus schulden … per huishouden. Dat zal de afgelopen jaren nog wel wat gestegen zijn, maar bij lange na niet genoeg. En het grootste deel van dat geld zit bovendien bij de meesten van ons in het eigen huis. Van een kale kikker kun je geen veren plukken.

Tot slot is er nog de heikele vraag wie van die maatregel mag profiteren. Álle 25-jarigen in Nederland, of bij uitbreiding in Europa? Of alleen de 25-jarigen wien Neêrlands bloed …? In het laatste geval zie ik de koppen - en de rechtszaken - al voor me. En in het eerste geval mag Rutte z’n Torentje stante pede ontruimen voor de Grote Roerganger van de renaissancevloot. Want dan kan het weleens heel druk worden aan de grenzen … En wat doen we met al die oudere jongeren die naast het net vissen omdat ze door domme pech net vijfentwintig waren geworden voordat deze maatregel werd ingevoerd …?

 

Zittende garde

Noem me gerust een doemprofeet, maar ik kan nu al voorspellen wie met de winst gaat strijken als Piketty & co hun zin krijgen. Dat is de zittende garde. Die kunnen namelijk hun huizen en bedrijven doorverkopen aan gegadigden die opeens een hoop meer geld te besteden hebben. Daardoor draait zo’n exercitie op eenzelfde debacle uit als de hypotheekrenteaftrek. Ook die was bedoeld om mensen met een kleine beurs aan een eigen woning te helpen. Maar bij schaarste werkt zo’n maatregel averechts. Het resultaat is dat de prijzen nóg verder worden opgedreven ten koste van degenen die nóg minder te besteden hebben. En het geld komt via een U-bocht weer terug bij de happy few.

Ik wou dat ik een alternatief achter de hand had om de heer Huff c.s. alsnog gelukkig te maken. Want ja: het is te gek voor woorden dat de zeven of acht allerrijksten bij elkaar opgeteld evenveel bezitten als de armste helft van de wereldbevolking. Maar je kunt een probleem alleen oplossen door de oorzaak aan te pakken. En dat is in laatstgenoemd geval het woningtekort vis-à-vis de bevolkingsgroei. De scheve welvaartsverdeling is slechts een bijkomende factor, en - doordat woningnood leidt tot stijgende huizenprijzen - deels ook een symptoom.

Los van alle praktische bezwaren lijkt het me onwaarschijnlijk dat we het geschetste scenario zullen meemaken. 90 procent van iemands totale bezit confisqueren, want daar hebben we het over, is niet niks. Wat je in de tussentijd zou kunnen doen, is de woningcorporaties in ere herstellen. De inkomstenbelasting progressiever maken, letterlijk en figuurlijk. En bovenal moet het huidige systeem van studiefinanciering op de schop. Zodat niet elke vijfentwintigjarige die niet in een rijk nest geboren is, z’n verdere leven aanvangt met een torenhoge schuld. Want een studie is niet alleen een investering in je eigen toekomst, en een goede opleiding is de beste start die je iemand op de arbeidsmarkt kunt meegeven. Een betere gift dan een ton handje contantje, die in sommige gevallen wellicht in een dikke Mercedes verdwijnt. Op die manier bouwen we aan een toekomst waarin de welvaart rechtvaardiger verdeeld is, terwijl het virus behulpzaam aan de beurskoersen knaagt. Al geldt helaas ook voor virussen dat die de armen doorgaans harder treffen dan de rijken.

 

Niets van deze website mag zonder voorafgaande toestemming worden overgenomen of gekopieerd, behoudens het citaatrecht. Bij citaten is bronvermelding verplicht. Vragen? Stuur een mailtje naar: info@oudemuis.nu
Niets van deze website mag zonder voorafgaande toestemming worden overgenomen of gekopieerd, behoudens het citaatrecht. Bij citaten is bronvermelding verplicht. Vragen? Stuur een mailtje naar: info@oudemuis.nu